Ορθόδοξη, θεολογική προσέγγιση της σύγχρονης φιλοσοφίας του Μετανθρωπισμού

 

 

   Από τον Homo sapiens στον Homo Deus

“ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος”

A’ Κορινθ.15,26

Nino Sadzaglishvili, PHD

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Λέξεις κλειδιά: Μετανθρωπισμός, τεχνητή νοημοσύνη, εσχατολογική προοπτική, σύγχρονη τεχνολογία, Θείες ενέργειες, θεολογία του σώματος, Θέωση, εικόνα του Θεού, σωτηριολογία, οντολογικός μετασχηματισμός, θεολογική-νηπτική προσέγγιση, Δημιουργία, Υπεράνθρωπος.

 

Το ενδιαφέρον μου για το συγκεκριμένο θέμα έχει ως αφετηρία τους προβληματισμούς του Αμερικανού φουτουριστή επιστήμονα υπολογιστών και συγγραφέα, Ray Kurzweil[1]. Ιδιαίτερη εντύπωση μου προκάλεσε το γεγονός ότι χρησιμοποιεί συμπληρώματα διατροφής, τα οποία έχουν ως στόχο να τον βοηθήσουν να υπερβεί τις φυσιολογικές σωματικές του δυνατότητες. Ο Kurzweil βασίζεται στις προβλέψεις του Μετανθρωπισμού. Tο βιβλίο του “Singularity is near” διερευνά αυτό ακριβώς το θέμα και η ταινία “Transcendental Man” εμπνέεται από αυτό το βιβλίο.

Επιχειρώντας να κατανοήσουμε την έννοια του Μετανθρωπισμού (ή τρανσουμανισμού) θα λέγαμε πως πρόκειται για την αξιοποίηση της υψηλής τεχνολογίας με στόχο την προσαύξηση των σωματικών, ψυχολογικών και πνευματικών δυνατοτήτων του ανθρώπου καθώς και την απαλλαγή του από τους σωματικούς περιορισμούς τους οποίους του επιβάλλει η βιολογική φύση όπως η φθορά, η παρακμή, ο πόνος και ακόμη ο ίδιος ο θάνατος.

Στις συνθήκες της ταχύρυθμης ανάπτυξης των τεχνολογιών σύμφωνα με τον φιλόσοφο Nick Bostrom, υπάρχει πραγματική πιθανότητα να οδηγηθούμε μελλοντικά σε ένα υπερ-ανθρώπινο επίπεδο τεχνητής υπερ-νοημοσύνης (ASI[2]).

 
Ο Bostrom αναφέρει τρεις τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να λειτουργήσει η ASI: «ως προφήτης (oracle), ως τζίνι (genie) και ως μονάρχης (sovereign). Ως προφήτης, θα απαντούσε σε όλες τις ερωτήσεις μας. Ως τζίνι, θα εκτελούσε όλες τις εντολές μας. Ως μονάρχης, θα κυβερνούσε τον κόσμο με μια εντολή αορίστου χρόνου η οποία θα του επέτρεπε να λειτουργεί για την επίτευξη ευρέων και πιθανώς πολύ μακροπρόθεσμων στόχων[3].»

Στο “The Singularity Is Near”, ο Kurzweil εξετάζει το επόμενο βήμα σε αυτή την αδυσώπητη εξελικτική διαδικασία: η ένωση ανθρώπου και μηχανής κατά την οποία η γνώση και οι δεξιότητες που είναι ενσωματωμένες στον ανθρώπινο εγκέφαλο θα συνδυαστούν με την πολύ μεγαλύτερη δύναμη, ταχύτητα και ικανότητα επεξεργασίας και μεταφοράς γνώσης των δημιουργημάτων μας[4].
Ο “νέο-προφήτης” της τεχνολογίας Kurzweil στο βιβλίο του προσπαθεί να βρει αναλογίες ανάμεσα  στον ανθρώπινο εγκέφαλο και τον υπολογιστή. Ένας super-εγκέφαλος είναι ο απώτερος στόχος και  το είδωλο του Μετανθρωπισμού και  του Υπερανθρωπισμού. Ακόμη και οι τίτλοι και οι υπότιτλοι του βιβλίου του «When humans transcend biology» καθώς επίσης και ο τρόπος διατύπωσης των προβληματισμών τους οποίους αναφέρει στον ιστότοπό του π.χ. “Living Forever” ή “How to Build a Brain[5]” είναι προκλητικοί, αποκλίνουν από την στόχευση της επωφελούς, τεχνολογικής προόδου και  εισάγουν ένα νέο φιλοσοφικό, ανθρωπολογικό όραμα. Σύμφωνα με τον Kurzweil μέχρι το το 2045 η AGI (Artificial General Inteligence[6]) θα έχει φτάσει σε σημείο μίας τόσο ακραίας ανάπτυξης τεχνολογιών ώστε να ξεπερνά την ανθρώπινη νοημοσύνη. Για να αυξήσει τις πιθανότητες να είναι ζωντανός μέχρι το έτος 2045, ο Kurzweil λαμβάνει ειδικά χάπια και συμπληρώματα τα οποία συμβάλλουν στη μακροζωία.

Ο Kurzweil διαχωρίζει την ιστορία της ανθρωπότητας σε περιόδους και καταλήγει σε τολμηρές προγνώσεις. Πιστεύει για παράδειγμα ότι στην έκτη και τελευταία εποχή της εξέλιξης, η ανθρώπινη νοημοσύνη θα διαποτίσει εκτενώς την ύλη και την ενέργεια του περιβάλλοντος. Προβλέπει την επέκταση της ανθρώπινης νοημοσύνης πέρα από τη Γη, οραματιζόμενος ένα μέλλον όπου η νοημοσύνη μας θα διαχέεται σε όλο τον φυσικό κόσμο. Ο Kurzweil προβλέπει ότι εντός του 21ου αιώνα, θα έχουμε τη δυνατότητα να εμποτίσουμε το ηλιακό μας σύστημα με νοημοσύνη χρησιμοποιώντας αυτο-αναπαραγόμενες μη βιολογικές οντότητες, και αυτή η νοημοσύνη θα επεκταθεί τελικά και θα κατακλύσει ολόκληρο το σύμπαν. Σύμφωνα με την οπτική του Kurzweil, αυτό το συνειδητό σύμπαν συνιστά μια εκδήλωση του Θεού. Στην Ουσία παρουσιάζει ένα μοντέλο εναλλακτικού σύμπαντος το οποίο είναι κατά κάποιο τρόπο ασύμβατο με τη Δημιουργία του Θεού[7].
Στο συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο αναφορές σε έννοιες οι οποίες εμπεριέχουν τα προθήματα  “Τρανς” ή “Υπέρ”  συνοδεύονται από τεχνολογικές προκλήσεις και εγείρουν σημαντικούς, υπαρξιακούς προβληματισμούς.
Το φανταστικό σενάριο αναφορικά με τις μελλοντικές προοπτικές στις οποίες αναφερθήκαμε προσομοιάζει με όνειρο για τη φιλοσοφική λίθο και είναι επισφαλές, διότι αφενός απειλεί την ορθή κατανόηση της ψυχικής και σωματικής ενότητας του ανθρώπου και αφετέρου οδηγεί στην οντολογική αυτονόμηση και στην προσπάθεια αυτοθέωσης του ανθρώπου.

Ο Χριστιανισμός προσδοκά την απελευθέρωση από τη μεταπτωτική, χωϊκή πραγματικότητα αποκαλύπτοντας την εσχατολογική προοπτική του “μέλλοντος αιώνος” όμως το σώμα και η ύλη σε “αυτό τον αιώνα” προσλαμβάνουν ιδιαίτερη ανθρωπολογική και Εκκλησιολογική αξία.

Θα επιχειρήσουμε να εξετάσουμε εν συντομία τις θεμελιώδεις πτυχές οι οποίες σχετίζονται με το θέμα του Τρανσουμανισμού:

-Τι είναι το σώμα και η ύλη σύμφωνα με το χριστιανικό ανθρωπολογικό δόγμα;

-Τι είναι ο Μετανθρωπισμός και σε τι στοχεύει;

-Γιατί η Εκκλησία είναι επικριτική αναφορικά με τους στόχους του Μετανθρωπισμού; Είναι πράγματι οπισθοδρομική όπως νομίζουν μερικοί ή διαβλέπει σοβαρούς κινδύνους ακύρωσης και κατάργησης αξονικών, ορθόδοξων ανθρωπολογικών διδασκαλιών;

 

Σύμφωνα με τη χριστιανική κοσμοθεωρητική αντίληψη, η ύλη δεν ήταν ποτέ μανιχαϊστικά κατακριτέα. Η ορθόδοξη θεολογία ποτέ δεν υιοθέτησε την άποψη ότι η ύλη πρέπει να αποσυντεθεί ή να χάσει την ουσία της ή να αλλοιωθεί και να μεταμορφωθεί. Πριν από τον δεύτερο αιώνα, οι προσευχές για τον καθαγιασμό της ύλης (π.χ. του νερού) δεν υπήρχαν καθόλου, εφόσον ό,τι δημιούργησε ο Θεός εθεωρείτο apriori καλό.[8] 

Ο Απόστολος Παύλος αντιλαμβάνεται την μεταπτωτική κατάσταση του ανθρώπου ως ένα είδος ασθένειας και αναφέρεται με σαφήνεια στην καινή κτίση, τη Βασιλεία των Ουρανών[9] στην όγδοη ημέρα[10]. Με την επιστροφή στην προπτωτική πραγματικότητα συντελείται η σωτηριολογική αποκατάσταση του ανθρώπου. Δεν πρόκειται όμως για μια βίαιη διάρρηξη της ενότητας ψυχής και σώματος κατά την οποία το σώμα διώκεται ως βάρος και αδυναμία. Δεν πρόκειται για ξαναδημιουργία αλλά για αναδημιουργία.

Ο Αγ. Ειρηναίος της Λυών ισχυρίζεται ότι οι άνθρωποι δημιουργήθηκαν κατά την «εικόνα του Χριστού». Σύμφωνα με τον Αγ. Ειρηναίο, ο Αδάμ διαμορφώνεται από τον Χριστό και για τον Χριστό, αρχικά υφιστάμενος ως συνδυασμός σώματος και ψυχής που εμψυχώνεται με την πνοή της ζωής από το Πνεύμα του Θεού. Ο όρος «εικόνα» συνδέεται με τον Υιό, παρόμοια με την εικόνα του αόρατου Θεού που αναφέρεται στο εδάφιο Κολοσ. 1,15, ενώ η «ομοίωσις» συνδέεται με το Πνεύμα, που αναφέρεται ως «σχήμα» του Θεού. Η εικόνα του Θεού αντιπροσωπεύει την ελεύθερη, λογική και δημιουργική προσωπικότητα με την εγγενή δυνατότητα να εμπλακεί σε συνειδητή κοινωνία με τον Θεό μέσω του Χριστού. Η ομοίωση με τον Θεό επιτυγχάνεται όταν η “ανθρώπινη εικόνα”, μέσω της άμεσης κοινωνίας με το Πρόσωπο του Λόγου του Θεού, τον Ιησού Χριστό, μεταμορφώνεται σε τετελεσμένη εικόνα θείας ζωής.[11]

Η κλήση να είναι οι πιστοί «θείας κοινωνοὶ φύσεως » (Β' Πέτρου 1,4), σύμφωνα με την Ορθόδοξη προοπτική, ανακτάται μέσω του Ιησού Χριστού, ιδιαίτερα μέσω της ζωής του που έφτασε στο αποκορύφωμά της δια μέσω του θανάτου και της Ανάστασής του. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τον Μετανθρωπισμό, ο οποίος επιδιώκει να υπερνικήσει τον θάνατο με μηχανικές, τεχνολογικές μεθόδους.

Επικεφαλής της χριστιανικής ανθρωπολογίας είναι ο Υιός και Λόγος του Θεού με την ενσάρκωσή Του.

Ο σαρκωμένος Λόγος, ο Ιησούς ακόμη με το σώμα του[12] κατά τη Μεταμόρφωση στο όρος Θαβώρ και με την αναστημένη Του σάρκα είναι μια προτύπωση και προαγγελία της μελλοντικής κατάστασης του καινού εν Χριστώ ανθρώπου στην εσχατολογική προοπτική. «Η διαδικασία της Θέωσης του ανθρώπου καθοδηγείται από τη χριστολογία, και το πλαίσιο στο οποίο καρποφορεί αναδεικνύεται από την εκκλησιολογία»[13].

Το σώμα Του μετά την Ανάσταση μπορεί να περάσει μέσα από κλειστές θύρες (Ιω. 20,19) και εμφανίζεται με «άλλη μορφή» (Μάρκ. 16,12), καθιστώντας Τον μη αναγνωρίσιμο αρχικά από τους μαθητές στο δρόμο προς Εμμαούς (Λουκ. 24,16) και μετά από τους Αποστόλους στη λίμνη της Τιβεριάδας (Ιω. 21,4). Κατά τη διάρκεια των τεσσαράκοντα ημερών μεταξύ της Ανάστασης και της Ανάληψής Του, ο Ιησούς δεν είναι συνεχώς ορατός στους ακολούθους Του. Εμφανίζεται ξαφνικά και μετά αποσύρεται. Το αναστημένο σώμα του παραμένει αυθεντικά φυσικό αλλά δεν περιορίζεται πλέον από τους φυσικούς νόμους όπως εμείς στον μεταπτωτικό κόσμο. Έχει γίνει ένα πνευματικό σώμα το οποίο ενώ είναι πνευματικό διατηρεί την υλική του φύση[14].

«Ο Ιησούς Χριστός μετασχηματίζει τὸ σῶμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸ σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ δύνασθαι αὐτὸν καὶ ὑποτάξαι αὐτῷ τὰ πάντα.» (Φιλιπ. 3,21). Ο Χριστός, με την Ανάστασή Του, λειτουργεί ως παράδειγμα και πρόδρομος όλων των ανθρώπων. Αυτός είναι η «ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων». Αυτό που συνέβη σε Αυτόν και τη Μητέρα του Θεού[15], με τη Χάρη και το έλεος του Θεού, θα συμβεί σε όλους μας κατά τη Δευτέρα Παρουσία. Ο Άγιος Παύλος χρησιμοποιεί τον όρο «πνευματικό σώμα» σε αυτό το πλαίσιο:

«Σπείρεται σῶμα ψυχικόν, ἐγείρεται σῶμα πνευματικόν. ἔστι σῶμα ψυχικόν, καὶ ἔστι σῶμα πνευματικόν.» (Α' Κορινθ. 15,42-44)[16].

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι «πνευματικό» εδώ δεν σημαίνει «αϋλοποιημένο» αλλά «γεμάτο από τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος». Το «πνευματικό μας σώμα» στην τελική Ανάσταση δεν θα είναι άυλο ή φαντασιακό ισοδύναμο του υλικού σώματος. Αντίθετα, θα είναι ένα φυσικό σώμα διάπυρο από τη δόξα του Θεού[17]. Αρκετοί άγιοι έζησαν αυτή την κατάσταση και γι’ αυτό περπάτησαν πάνω στο νερό όπως η Οσία Μαρία η Αιγυπτία, οι άλλοι άγιοι αιωρούνταν πάνω από το έδαφος, ή εμφανίζονταν σε ένα γεωγραφικό τόπο ενώ ταυτόχρονα βρίσκονταν αλλού με το φυσικό τους σώμα.

Σύμφωνα λοιπόν με την ορθόδοξη θεώρηση το «σώμα» και η «ψυχή» συνιστούν δύο αναπόσπαστα μέρη μιας ενιαίας και αδιαίρετης ενότητας.

Ο άγιος Μάξιμος υπογραμμίζει τη σημασία της «δοξολογίας του Θεού εν σώματι». Σύμφωνα με την δική του ορθόδοξη αντίληψη το σώμα θεώνεται παράλληλα με την ψυχή. Παραμένουμε εξ ολοκλήρου άνθρωποι ψυχικά και σωματικά, αλλά μέσω της Χάριτος, γινόμαστε ολοκληρωτικά Θεοί κατά Χάριν και στην ψυχή και στο σώμα. Ομοίως, ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς δηλώνει πως όταν το σώμα απαλλαγεί από τις σαρκικές επιθυμίες, δεν έλκει πλέον την ψυχή προς τα κάτω, αλλά ανεβαίνει μαζί της, μεταμορφώνοντας ολόκληρο τον άνθρωπο σε πνευματικό ον. Για να αγιασθεί ολόκληρη η Δημιουργία χωρίς να αποϋλοποιηθεί χρειάζεται πρώτα να αγιασθεί το σώμα μας χωρίς να απολέσει την υλική του διάσταση[18].

Το γεγονός ότι ο άνθρωπος καλείται να ζήσει τη Θέωση δεν σημαίνει ότι ταυτίζεται με τον Θεό, αλλά ότι ακολουθεί μια μεταμορφωτική διαδικασία ομοίωσης με τον Θεό με τη βοήθεια της Θείας Χάριτος.

Η εσχατολογία του Παλαμά, λοιπόν, δεν είναι μελλοντολογική (φουτουριστική) αλλά αγιοπνευματική. Εικονίζει θεολογικά το χριστιανικό πρότυπο του σεσωσμένου ανθρώπινου σώματος και του φυσικού κόσμου: «Εάν στον μέλλοντα αιώνα», γράφει, «το σώμα θα μοιραστεί με την ψυχή άρρητες ευλογίες, πρέπει οπωσδήποτε να τις μοιράζεται, στο μέτρο του δυνατού, εδώ και τώρα[19]»

Δεν είναι τυχαίο ότι το μυστήριο της Θείας Μετάληψης μας δόθηκε με υλική μορφή ως άρτος και οίνος, ενώ η ασκητική εμπειρία περιλαμβάνει και την ψυχή και το σώμα. Έχω διερευνήσει το ζήτημα του ανθρώπου ως ψυχοσωματικής ενότητας σύμφωνα με τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό σε μια προγενέστερη μελέτη μου.

Ο υλικός κόσμος συνδέεται με τον πνευματικό δια μέσω των Αγ. Μυστηρίων[20]. Ο άνθρωπος επιτυγχάνει την κατά Χάριν Θέωση δια μέσω της συμμετοχής στις Θείες Ενέργειες. Αυτή η μετοχή μπορεί να επιτευχθεί μέσω των Θείων Μυστηρίων, ενώ κατά τη Θεία Λειτουργία, τόσο ο χώρος όσο και ο χρόνος υφίστανται αλλαγή και υπερβαίνονται σε εσχατολογική διάσταση.

Αυτά τα δύο χαρακτηριστικά, που επιδιώκει τόσο πολύ ο Μετανθρωπισμός, δηλαδή η κατάργηση του χώρου και χρόνου και η υπέρβαση των σωματικών αδυναμιών ήδη επιτυγχάνονται στον Χριστιανισμό όμως δεν έχουν καμία σχέση με την υπεροπτική αυτοθέωση, μια μορφή ψευδούς αυτοθέωσης η οποία θυμίζει την αφήγηση της απατηλής ανθρώπινης αυτοθεοποίησης στο Γ’ κεφάλαιο της Γένεσης, δηλαδή την απόπειρα των Πρωτοπλάστων να αυτονομηθούν και να ζήσουν αποξενωμένοι από τον Αληθινό Δημιουργό που είναι η πηγή της Ζωής.
Οι άνθρωποι δεν μπορούν αυτοτελώς να απελευθερωθούν από τη «δέσμευση του θανάτου». Ο Ορθόδοξος θεολόγος, Brandon Gallaher, θεωρεί τον Μετανθρωπισμό ως δαιμονικό[21] επειδή διανοίγει στον άνθρωπο την προοπτική να λατρεύει τον ίδιο του τον εαυτό. Δεν είναι δαιμονική η τεχνολογική πρόοδος αλλά η κοσμοθεωρία από την οποία εμπνέεται ο Τρανσουμανισμός.

Η υψηλότερη έκφραση της προόδου της τεχνητής νοημοσύνης είναι η επονομαζόμενη “Singularity». Όλη αυτή η νεο-φιλοσοφία και νεο-ανθρωπολογική διδασκαλία μπορεί να χαρακτηριστεί εν συντομία ως μια “Homocenric” και  “data-centric” άποψη[22].

Ο Μετανθρωπισμός θεωρεί τη δυνατότητα πνευματικής αναμόρφωσης και “θέωσης” του ανθρώπου ως αποτέλεσμα ατομικών προσπαθειών και προσωπικών επιλογών ενώ η καρδιά και ο εγκέφαλος αντιμετωπίζονται με βάση τη δυνατότητα τεχνητής βελτίωσης των λειτουργιών τους ώστε να επιτευχθεί το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα επίδοσής τους (techno-result).

Αντίθετα στην Ορθόδοξη Εκκλησία το ανθρώπινο μυαλό αναδεικνύεται σε “ηγεμόνα νου” και η καρδιά εκλαμβάνεται ως  υπαρξιακό κέντρο στο οποίο αποκαλύπτεται το Φως της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος «Κύριον δε τον Θεόν αγιάσατε εν ταις καρδίαις υμών» (Α΄ Πέτρ. Γ΄ 15), γεγονός το οποίο κατ’ εξοχήν βιώνεται στον  Ησυχαστικό Μοναχισμό.

Ο Μετανθρωπισμός εκλαμβάνει τη “θέωση”[23] ως εγκόσμια τελείωση, ως φιλοσοφική λίθο, ως τεχνικό-μηχανιστικό επίτευγμα, ενώ ο Χριστιανισμός προτάσσει τη Θέωση ως καρπό της κατά Χάριν ένωσης του ανθρώπου με τον Δημιουργό Θεό και Πατέρα του εν Αγίω Πνεύματι. 

Συμπερασματικά, η διαφορά ανάμεσα στις υψηλές επιδιώξεις του Μετανθρωπισμού και της Χριστιανικής μετάβασης από την ενθαδική φθορά στην ουράνια τελειότητα είναι ότι το χριστιανικό "τρανς" δεν αποσκοπεί στον οντολογικό μετασχηματισμό και τη μεταμόρφωση της Δημιουργίας, αλλά στην επιστροφή της στην αληθινή της κλήση και στην Ευχαριστιακή της ανύψωσή πάνω από την εφήμερη, προσωρινή της κατάσταση. Ο άνθρωπος ανταποκρίνεται στο κάλεσμα του Θεού και  επιστρέφει στην αρχική προπτωτική κατάσταση του Imago Dei στην οποία βρισκόταν προτού να ενδυθεί τους «δερμάτινους χιτώνες»[24] οι οποίοι αναφέρονται στη Γένεση και συνεπιφέρουν σωματική φθορά. Ο στόχος της ορθόδοξης πνευματικής πορείας δεν είναι η πλατωνική απαλλαγή και η απελευθέρωση από το σώμα, αλλά η έλλογη, σωτηριολογική επιστροφή στην προπτωτική κατάσταση του σώματος.

Η πορεία από την φιλοσοφική σύλληψη του Νιτσεϊκού υπεράνθρωπου στην τεχνολογική επιδίωξη  της σούπερ συνείδησης[25] και της “singularity” του Kurzweil είναι η πορεία προς την ανθρώπινη αυτοτέλεια, αυτάρκεια και αυτοθέωση, ένας δρόμος που ξεκινά από τη φιλοσοφία και καταλήγει  στην τεχνολογία.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία υποδεικνύει διαχρονικά επαληθευμένες νηπτικές προτάσεις υπέρβασης των ορίων του υλικού σύμπαντος χωρίς να υποβιβάζεται η κατ’ εικόνα Θεού ταυτότητα του ανθρώπου σε πλασματική εικόνα τεχνολογικού προϊόντος.

Θεωρώ ότι η εμπεριστατωμένη, συγκριτική μελέτη του προαναφερθέντος βιβλίου του Ray Kurzweil και της δογματικής διδασκαλίας και της νηπτικής εμπειρίας της Εκκλησίας συνιστά προϋπόθεση για την καλύτερη δυνατή κατανόηση των προβλημάτων τα οποία ανακύπτουν από την φιλοσοφία του Μετανθρωπισμού και τις εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη.

To παρόν κείμενο αποτελεί εισήγηση στο Δεύτερο Συνέδριο Βιοηθικής στο Ρέθυμνο, το οποίο διοργανώθηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας στα τέλη του 2024.

 

Βιβλιογραφία για το σχετικό ερευνητικό αντικείμενο[26]

Cira Calin Emilian, “The Christian-Orthodox faith and Christian Transhumanism”, Theologia Orthodoxa, Vol.65(LXV),2020, June  http://www.studia.ubbcluj.ro/download/pdf/1308.pdf, ανάκτηση: 22-12-2023.

Dorobantu Marius, “Imago Dei in the Age of Artificial Intelligence: Challenges and Opportunities for a Science-Engaged Theology, Christian Perspectives on Science and Technology», New Series, Vol. 1 (2022), 175–196.

https://research.vu.nl/ws/portalfiles/portal/188463322/CPOSAT_Marius_Dorobantu_Final.pdf, ανάκτηση: 22-12-2023

Gallaher Brandon, Godmanhood vs Mangodhood: An Eastern Orthodox Response to Transhumanism, studies in Christian Ethics 2019, Vol. 32(2) 200–215.   https://www.academia.edu/39929272/Godmanhood_vs_Mangodhood_An_Eastern_Orthodox_Response_to_Transhumanism_Studies_in_Christian_Ethics_32_2_2019_200_215_Gallaher, ανάκτηση: 22-12-2023

Γιαγκάζογλου Σταύρος, Μαθήματα δογματικής θεολογίας, ερμηνευτικά σχόλια στο Σύμβολο της Πίστεως, Εκδ. Δόμος 2021.

Kurzweil Ray, The Singularity Is Near: when humans transcend biology, Penguin Group, 2005, https://paisdospuntocero.files.wordpress.com/2018/04/book-kurzweil-singularity-is-near-1.pdf, ανάκτηση: 22-12-2023.

The Life of our Holy Mother Mary of Egypt, From the Great Canon, The work of Saint Andrew of Crete, Holy Trinity Monastery, Jordanwille, NY, USA, https://sourcebooks.fordham.edu/basis/maryegypt.asp, ανάκτηση: 22-12-2023.

Ware, Kallistos, "The unity of the human person: The body-soul relationship in Orthodox Theology? 

 https://apostoliki- https://apostoliki-diakonia.gr/en_main/catehism/theologia_zoi/themata.asp?cat=dogma&main=technology&file=Kallistos.htm

ανάκτηση: 22-12-2023.

 

 

Βοηθήματα

 

Bishop Jeffrey, “Body Work and the Work of the Body”, Journal of Moral Theology, Vol. 2, No. 1 (2013), 113-131.

Coakley Sarah, “Εschatological body: Gender, transformation and God”, T&T Clark reader in theological anthropology, Bloomsbury, 2018, 300-310.

Lucky Kate, “AI Will Shape Your Soul, But how is up to us”, 11.09.2023 https://www.christianitytoday.com/ct/2023/october/artificial-intelligence-robots-soul-formation.html

ανάκτηση: 22-12-2023.

Nelson Joseph Francis, Applying Dietrich Bonhoeffer’s Christian Conception of Responsibility to the Ethics of Artificial Intelligence Design and Development, Submitted by the requirements for the degree of a Master by Research in Theology, University of Leeds / Leeds Trinity University, School of Children, Young People, and Families and the School of Computer Science, March 2023.

Resurrection and immortality, aspects of twentieth-century Christian belief, Edited by Charles S. Duthie, Spurgeon College, London, 1979.

Tsuria, Ruth, “AI and Religion: The Voice of God in Everyday Life”, Thinking tools for AI, Religion & Culture. Network for New Media, Religion & Digital Culture Studies, 2023, 30. https://oaktrust.library.tamu.edu/bitstream/handle/1969.1/198190/Thinking%20Tools%20for%20AI%20Religion%20%26%20Culture-FINAL.pdf?sequence=4&isAllowed=y, ανάκτηση: 22-12-2023.

 

Αθήνα 2024

---

[1]  Έχει λάβει 20 επίτιμους διδακτορικούς τίτλους, έχει βραβευτεί από τρεις προέδρους των ΗΠΑ και έχει εκδόσει 7 βιβλία (5 από τα οποία ήταν US best sellers).

[2]ASI – Artificial Super Inteligence

[3] M.Dorobantu, “Imago Dei in the Age of Artificial Intelligence: Challenges and Opportunities for a Science-Engaged Theology, Christian Perspectives on Science and Technology», New Series, Vol. 1 (2022), 185.

[4]Βλ.Kurzweil Ray, The Singularity Is Near: When humans transcend biology, Penguin Group, 2005, https://paisdospuntocero.files.wordpress.com/2018/04/book-kurzweil-singularity-is-near-1.pdf, ανάκτηση: 22-12-2023. Η ηλεκτρονική μορφή του έργου του Kurzweil δεν περιέχει τις συγκεκριμένες σελίδες, βλ. κεφ.4.

[5] Βλ. Singularity is near: when humans transcend biology. “Resources and Contact Information.”

[6]Μη εποπτευόμενη εκμάθηση μηχανής χωρίς ανθρώπινη καθοδήγηση.

Mattew Gaudet, «An Introduction to the Ethics of Artificial Intelligence”, Journal of Moral Theology, Vol.11, Special Issue 1 (2022), 1-12, 5-6.

[7]B.Gallaher, Godmanhood vs Mangodhood: An Eastern Orthodox Response to Transhumanism, studies in Christian Ethics 2019, Vol. 32(2), 207.

[8]καὶ εἶδεν ὁ Θεός, ὅτι καλόν (Γεν. 1,10).

[9]ὥστε εἴ τις ἐν Χριστῷ καινὴ κτίσις· τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονε καινὰ τὰ πάντα (Β΄Κορινθ. 5,17).

[10]Σύμβολο της αιωνιότητας.

Σχετικά με την εκκλησιαστική προοπτική της όγδοης ημέρας και την υπέρβαση της φθοράς βλ. Στ. Γιαγκάζογλου, Μαθήματα δογματικής θεολογίας, ερμηνευτικά σχόλια στο Σύμβολο της Πίστεως, Εκδ. Δόμος 2021,733-734.

[11]Α finite image of divine life (B. Gallaher, Godmanhood vs Mangodhood, 209).

[12]Η Εκκλησία καταδίκασε τον Δοκητισμό ως αίρεση επειδή σύμφωνα με αυτή τη διδασκαλία ο Ιησούς εφόσον ήταν Θεός δεν είχε φυσικό ανθρώπινο σώμα όπως οι κοινοί θνητοί και γι΄ αυτό δεν υπέφερε και δεν πέθανε πραγματικά κατά τη σταυρική του θυσία. Σύμφωνα με την Εκκλησία όμως το σώμα συνιστά ουσιαστικό στοιχείο της αληθινής θεανθρώπινης φύσης και συμμετέχει πλήρως στο Σωτηριολογικό γεγονός. Γι΄ αυτό και δεν διώκεται από την Εκκλησία αλλά τιμάται δεόντως.

[13] E. Cira, “The Christian-Orthodox faith and Christian Transhumanism”, Theologia Orthodoxa, Vol.65(LXV),2020, June, 75.

[14]K.Ware, "The unity of the human person...

[15]Τάφος καὶ νέκρωσις οὐκ ἐκράτησεν, ὡς γὰρ ζωῆς Μητέρα (Κοντάκιον της Κοιμήσεως της Υπεραγία Θεοτόκου, Ἦχος πλ. β’. Αὐτόμελον)

[16] K.Ware, "The unity of the human person: The body-soul relationship in Orthodox Theology?  https://apostoliki-diakonia.gr/en_n/catehism/theologia_zoi/themata.asp?cat=dogma&main=technology&file=Kallistos.htmlast

ανάκτηση: 22-12-2023.

[17]Αυτόθι.

[18] Αυτόθι.

[19] Αυτόθι.

[20] Σχετικά με τα μυστήρια βλ. Στ.Γιαγκάζογλου, Μαθήματα δογματικής θεολογίας, ερμηνευτικά σχόλια στο Σύμβολο της Πίστεως,  451, 454, 455, 509.

[21]E. Cira, “The Christian-Orthodox faith and Christian Transhumanism”, Theologia Orthodoxa, Vol.65(LXV),2020,72.

[22]B.Gallaher, Godmanhood vs Mangodhood, 203.

[23]Θα λέγαμε τον όρο Deification ο οποίος χρησιμοποιείται συχνά από τους δυτικούς ερευνητές για να τον διαφοροποιήσουμε από την ασκητική, Ορθόδοξη Θέωση.

[24]Καὶ ἐποίησε Κύριος ὁ Θεὸς τῷ Ἀδὰμ καὶ τῇ γυναικὶ αὐτοῦ χιτῶνας δερματίνους καὶ ἐνέδυσεν αὐτούς (Γεν. 3,21).

[25]Στην αγγλόφωνη βιβλιογραφία υπάρχει ο όρος super consciousness. Ν.S.

[26]Επειδή στον δυτικό χώρο έχει αναπτυχθεί ευρύτερος διάλογος στα θέματα του AI διερευνήσαμε κυρίως τις αγγλόφωνες χριστιανικές πηγές τις οποίες θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικές για τους Έλληνες αναγνώστες.

« Οἱ τῷ ὕψει τῶν ἀρετῶν διαπρέψαντες,

 

 

                       καί τῆς ἐνθέου δόξης ἀξιωθήσονται ».

 «Δεῦτε ἀναβῶμεν εἰς τό ὄρος Κυρίου, καί εἰς οἶκον τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καί θεασώμεθα τήν δόξαν τῆς  Μεταμορφώσεως αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρά Πατρός·  φωτί προσλάβωμεν φῶς, καί μετάρσιοι γενόμενοι τῷ πνεύματι, Τριάδα ὁμοούσιον ὑμνήσωμεν εἰς τούς αἰῶνας».

«Εἰς τόν Πέτρον, εἰς τόν Ιωάννην καί εἰς τόν Ἰάκωβον, εἰς τούς προκρίτους, τούς πρωτοκορυφαίους Μαθητάς Σου, γλυκύτατέ μου Ἰησοῦ, σήμερον ὑπέδειξας εἰς τό Ὄρος Θαβώρ, τήν δόξαν τῆς θεϊκῆς Σου μορφῆς· ἔβλεπον δηλαδή τά ἱμάτιά Σου, τά ὁποῖα ἄστραψαν ὡς τό Φῶς, καί τό Πρόσωπόν Σου  ἔλαμψεν υπέρ τόν Ἥλιον, καί μή δυνάμενοι νά ἰδοῦν τό ἄστεκτον, τό ἀβάστακτο, τό ἀνυπόφορον τῆς δικῆς  Σου ἐλλάμψεως, τῆς ἀκτινοβολίας Σου,τοῦ ἐντόνου φωτισμοῦ τοῦ θείου Πνεύματος εἰς τήν γῆν  ἔπεσαν, ἐπειδή δέν μποροῦσαν νά ἀτενίσουν καθόλου τήν θεϊκήν δόξαν.Ἄκουαν,  βέβαια, ἄνωθεν τήν Φωνήν τοῦ Πατρός, πού ἐμαρτύρει καί ἔλεγεν ὅτι : ΟΥΤΟΣ (ὁ Ἰησοῦς Χριστός) εἶναι ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, πού ἦλθεν εἰς τόν κόσμον, γιά νά σώσῃ τόν ἄνθρωπον» (Δοξαστικόν τοῦ Ἑσπερινοῦ).

Εἰς τό Θαβώριον Ὄρος, εἰς τό Ὄρος τῆς Μεταμορφώσεως ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, δέν πῆρε μαζί τους καί τούς δώδεκα Μαθητάς. Διάλεξε μόνον τούς τρεῖς, τούς κορυφαίους, τόν Πέτρον, τόν Ἰάκωβον καί τόν Ἰωάννην. Δέν εἶναι προσωπολήπτης, ὁ Κύριος. Δίκαιος εἶναι. Δέν μεροληπτεῖ. Δέν χαρίζεται. Βραβεύει ὅμως, ὁ Πανάγαθος,  τήν προκοπήν μας εἰς τάς ἀρετάς, ἀμείβει τήν καλή μας θέλησι, τήν προσπάθειά μας, ἐπαινεῖ, τήν καλήν χρῆσι τοῦ Νοῦ καί τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀνθρώπου. Ἐγκωμιάζει τήν καλλιέργειαν τοῦ χαρίσματος τῆς διακρίσεως.

Διάλεξε τούς τρεῖς, διότι καί οἱ τρεῖς πίστεψαν, μέ ὅλη τή δύναμι τῆς Ψυχῆς τους καί ὁμολογοῦσαν ὅτι Αὐτός εἶναι ὁ ἐνανθρωπήσας Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, καί ἀφοσιώθηκαν εἰς Αὐτόν καί Τόν λάτρευαν, ὑ π ο δ ε ι γ μ α τ ι κ α, μέ τήν καρδιά τους. Μέ τήν ἐκλογή τῶν τριῶν δηλώνει ὅτι πάντοτε ὁ Θεός βραβεύει τήν καλή μας θέλησι, τήν προσπάθειάν μας νά προσεγγίσωμε τή Χάρι Του. Εὐλογεῖ κάθε μας καλή προσπάθεια. Ὁ ἱερός ὑμνωδός τονίζει αὐτήν  τήν ἀλήθεια  καί μᾶς προτρέπει νά μιμηθοῦμε τούς τρεῖς κορυφαίους Μαθητάς καί λέγει:

«Εἰς ὄρος ὑψηλόν μεταμορφωθείς ὁ Σωτήρ, τούς κορυφαίους ἔχων τῶν Μαθητῶν, ἐνδόξως ἐξέλαμψας· δηλῶν  ὅτι οἱ τῷ ὕψει τῶν ἀρετῶν δ ι α π ρ έ ψ α ν τ ε ς  καί τῆς ἐνθέου δόξης ἀ ξ ι ω θ ή σ ο ν τ α ι. Συλλαλοῦντες δέ τῷ ΧΡΙΣΤῼ Μωϋσῆς καί  Ἡλίας, ἐ δ ε ί κ ν υ ον ὅτι (ὁ Ἰησοῦς Χριστός) ΖΩΝΤΩΝ καί ΝΕΚΡῼΝ  κ υ ρ ι ε ύ ε ι · καί ὁ πάλαι διά νόμου καί Προφητῶν λαλήσας  ὑπῆρχε ΘΕΟΣ· εἰς Αὐτόν καί φωνή τοῦ Πατρός ἐκ νεφέλης  φωτεινῆς  ἐμαρτύρει λέγουσα: («Οὗτος ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ὁ προσδοκώμενος Μεσσίας, εἶναι ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα· Αὐτοῦ ἀκούετε». Αὐτός διά τῆς Σταυρικῆς Του Θυσίας, διά τοῦ Σταυροῦ Του, θά καταργήσῃ τόν ᾇδη, θά πατήσῃ, μέ τό Θάνατό Του τόν Θάνατον, καί θά χαρίσῃ, εἰς τούς νεκρούς ζωήν τήν αἰώνιον» (Τροπ. τοῦ Ἑσπερινοῦ).

Οἱ τρεῖς διέπρεψαν εἰς τάς ἀρετάς καί ἀξιώθηκαν τῆς ἐνθέου δόξης, εἶδαν μέ τά μάτια τους τή μεταμόρφωσι τοῦ Σωτῆρος, εἶδαν καί ἄκουσαν τή συνομιλία τοῦ Κυρίου μέ τούς Προφήτας, ἄκουσαν τή φωνή τοῦ Πατρός, πού συνιστᾶ σέ ὅλους μας ΥΠΑΚΟΗΝ  εἰς τόν Ἱησοῦν, τόν Ἀληθινόν Μεσσίαν, ὅστις «καί δωρεῖται τῷ κόσμῳ τό μέγα ἔλεος». Ἀξιώθηκαν καί ἀπήλαυσαν τήν Ἔνθεον Δόξαν. Οἱ τρεῖς διέπρεψαν εἰς τήν Πίστιν, καί εἰς τάς ἀρετάς γενικῶς . Γι᾿ αὐτόν ἀκριβῶς τόν λόγον καί ὁ Κύριος τούς ἀξίωσε τῆς μεγάλης αὐτῆς τιμῆς. Σέ ἀντίθεσιν μέ τούς ἄλλους Μαθητάς οἱ ὁποῖοι δέν εἶχαν Πίστι. Αὐτό ἀποδεικνύεται καί ἀπό τό γεγονός ὅτι δέν μπόρεσαν νά θεραπεύσουν τόν σελινιαζόμενον νέον, τόν ὁποῖον ἐθεράπευσεν ὁ Κύριος, μετά τήν κάθοδόν Του ἀπό τό ὅρος τῆς Μεταμορφώσεως. «Τότε προσελθόντες οἱ Μαθηταί τῷ Ἰησοῦ κατ᾿ ἰδίαν εἶπον· διατί  ἡμεῖς ουκ ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό; Ὁ  δέ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· διά τήν ἀπιστίαν ὑμῶν.

Ἀμήν γάρ λέγω ὑμῖν, Ἐάν ἔχητε Πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως, ἐάν ἔχητε Πίστιν θερμήν, καυστικήν, θά μπορέσετε νά μετακινήσετε βουνά, θ ά πῆτε στό ὄρος αὐτό, πήγαινε ἀπό ἐδῶ ἐκεῖ, καί θά μετακινηθῇ. Καί τίποτε δέν θά εἶναι ἀδύνατον εἰς σᾶς» (Ματθ. ιζ΄ 19-21). Καί πραγματικά: «ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΑ ,  ΣΕ  ΚΕΙΝΟΝ, ΠΟΥ ΠΙΣΤΕΥΕΙ» (Μάρκ.θ΄23).

Θεόπτης γίνεται ὁ ἄνθρωπος διά τῆς Πίστεως, θά μπορῇ νά βλέπῃ καί νά συνομιλῇ μέ τόν Θεόν. Ἡ Ἐκκλησία μᾶς καλεῖ νά μιμηθοῦμε τούς τρεῖς κορυφαίους Μαθητάς καί νά προκόπτουμε εἰς τάς ἄρετάς, ὥστε κάθε στιγμή τῆς ζωῆς μας, νἆναι στιγμή Θεοπτίας, στιγμή ὄντως ζωής ἐν Χριστῷ. Εἴθε  κι᾿ ἐμεῖς νά διαπρέψουμε εἰς τάς ἀρετάς, νά  ἀξιωθοῦμε  τῆς ἐνθέου Δόξης καί νά μετακινοῦμε βουνά 

διά τῆς πίστεως καί τίποτε, μά τίποτε, νά μή μᾶς εἶναι ἀδύνατο στήν ἐν Χριστῷ ζωήν μας.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΜΕΙΝΟΝ ΜΕΘ᾿ ΗΜΩΝ... Μή μας ἀφήνῃς, Κύριε...

 

Κύριε,  ἐλθέ καί μεῖνον μεθ᾿ ἡμῶν!...

 

Κύριε Ιησοῦ Χριστέ ὁ Θεός ἐλέησον  ἡμᾶς ! Κύριε, Σύ, «ὁ Ὤν καί ὁ  Ἦν καί ὁ Ἐρχόμενος, ὁ Παντοκράτωρ», ἔρχου ταχύ. Μή βραδύνης! Μήν ἀργοπορεῖς, Σέ παρακαλῶ, Κύριε... Κύριε, ἄκουσε τίς ἄναρθρες κραυγές μου... καί ἔλα γρήγορα κοντά μας. Χωρίς τήν Χάριν Σου, χωρίς τήν εὐλογημένην, τήν ζωντανήν Παρουσίαν  Σου, Πολυεύσπλαγχνε καί Οἰκτίρμον, χ α ν ο μ α σ τ ε,  καταποντιζόμαστε στήν ἄβυσσο τῆς αἰώνιας Ὀδύνης. Ἄν Σύ, γλυκύτατέ μου Ἰησοῦ, δέν ἔλθῃς κοντά μας, ἄν Σύ δέν μᾶς σκεπάσῃς μέ τή  Χάρι Σου, ἄν Ἐσύ δέν κατασκηνώσῃς στήν ψυχή μας... Σίγουρα,  ζωντανούς θά μᾶς καταβροχθήσουν οἱ  ἐχθροί μας, δαίμονες καί δαιμονάνθρωποι. Κύριε, Μή βραδύνης. Πρόφθασε, πρίν εἰς τέλος χαθοῦμε. Ἔλα καί, «ὡς πῦρ καταναλίσκον» κάψε. Κάψε τά ἄχυρα τά ἄχυρα τῶν ἔργων μας, κάψε τόν Ἐγωϊσμό καί τά βρωμερά μας πάθη. Κάψε καί καθάρισε τόν ῥύπον τῆς ψυχῆς μας. Χάρισέ μας τό Χάρισμα τῆς Μετανοίας καί ἀξίωσέ μας νά ἐπιστρέψουμε κοντά Σου ὅλοι, εἰλικρινά μετανοιωμένοι, καί οἱ διεστραμμένοι. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ὡς φιλαμαρτήμονες, Πῶς θά σωθοῦμε; Εἴμαστε ὅλοι Σταυρωτές Σου. Καθημερινά Σέ σταυρώνουμε στό πρόσωπον τῶν ἐλαχίστων ἀδελφῶν Σου.Δέν εἴμαστε ἄξιοι τοῦ ΕΛΕΟΥΣ Σου. Ἐλέησον ἡμᾶς ἕνεκεν τῆς δόξης τοῦ Ὀνόματός Σου, γλυκύτατέ μου  Ἰησοῦ!... Σύ, πού Σταυρώθηκες καί Ἀναστήθηκες, γιά μας, ἐλέησον  καί σῶσον ἡμᾶς καί κατασκήνωσε μέσα στήν ταλαίπωρη ψυχή μας...Μεῖνε μαζί μας.Μεῖνε μαζί μας ,Κύριε, ἕνεκεν τῆς δόξης τοῦ Ὀνόματός Σου, Γλυκύτατέ μου Ιησοῦ !...

«Στερέωσε, Κύριε ἐπί τήν πέτραν τῶν Ἐντολῶν Σου τή σαλεμένη μας καρδιά, ὅτι μόνος Ἅγιος ὑπάρχεις καί Κύριος». Ἔλα καί μεῖνε κοντά μας. Μή μᾶς ἀφήνῃς, Κύριε!...

ΕΝΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΕΠΙΓΕΙΟΣ ΑΓΓΕΛΟΣ

 

Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΪΣΙΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ

Ὁ Ἅγιος Παῒσιος ὁ Ἁγιορείτης γεννήθηκε στά Φάρασα τῆς Καπαδοκίας, ἀπό γονεῖς χριστιανούς πολύ εὐσεβεῖς. Τό  ὄνομά του ἦταν Ἀρσένιος Ἐζνεπίδης. Γονεῖς του ἦταν ὁ Πρόδρομος καί ἡ Εὐλαμπία Ἐζνεπίδη, πού ἦταν πολύ  εὐλαβεῖς καί Πατριῶτες καί τόν ἀνέθρεψαν «ἐν παιδείᾳ καί νουθεσίᾳ Κυρίου». Πρέπει δέ νά τονίσω ὅτι ἀπό  τήν τρυφερή του ἡλικία, ἀφοσιώθηκε εἰς τόν Χριστόν. Ἦταν πραγματικά, «ἐκ κοιλίας μητρός ἡγιασμένος». Πίστεψε μέ τήν καρδιά του εἰς τόν Κύριον καί ἀφιερώθηκε εἰς τόν Χριστόν. Πρίν πάρουν τόν δρόμον τῆς Προσφυγιᾶς ὁ Ἅγιος Ἀρσένιος βάπτισε ὅλα τά ἀβάπτιστα βρέφη τῆς περιοχῆς μαζί καί τόν Ἀρσένιον. Ὁ πατέρας ἀπό βρέφος τόν πῆρε στόν Ἅγιον Ἀρσένιον, ὁ ὁποῖος ἀντί νά τοῦ δώσῃ τό ὄνομα τοῦ παπποῦ του, τοῦ ἔδωσε τό δικό του ὄνομα καί προφήτεψε ὅτι τό παιδί αὐτό, θά ἀφιερωθῇ στό Θεό, θά γίνῃ Καλόγερος στό πόδι του. Ἔτσι ὁ Ἀρσένιος Ἐζνεπίδης ἔζησε ἀπό μικρός μαζί μέ ὅλους τούς ἄλλους, τόν πόνο «τοῦ ξεριζωμοῦ», τήν Ὀδύνη καί τά ἀπερίγραπτα βάσανα τῆς ξενιτιᾶς, δέν ἔχασε ὅμως οὔτε στιγμή τήν Πίστι του στό Χριστό. Χαρά του ἦταν ὁ ἐκκλησιασμός, ἡ μελέτη τοῦ Εὐαγγελίου, ἡ  ἀδιάλειπτη Προσευχή καί ἡ ἀγάπη του, στήν «Πρᾶξι» τῆς καθημερινῆς του ζωῆς. Τέλειωσε τό Δημοτικό καί μπόρεσε νά συνεχίση τίς σπουδές του διότι αὐτή τήν πολυτέλεια δέν τήν ἐπέτρεπε ἡ ἀνάγκη ἐπιβώσεως. Ἔμαθε τήν τέχνη τοῦ Μαραγκοῦ καί ἦταν πάντα πρόθυμος νά κατασκευάζῃ τά πάντα. Ἧταν φιλόπονος, πολύ ἐργατικός καί πρόθυμος, γιά κάθε ἐργασία πού τοῦ ἀνέθεταν. Τά κέρδη ἀπό τήν τίμια ἐργασία του, τά μοίραζε εἰς τήν Οἰκογένειά του καί εἰς τούς πτωχούς συμπατριῶτες του. Ἡ ἐργασία του, δέν τόν ἐμπόδιζε νά μελετᾶ μέρα καί νύκτα τό λόγο τοῦ Θεοῦ, νά ἐκκλησιάζεται καί νά προσεύχεται. Ὁ ὅσιος διέπρεψε εἰς τά χριστιανικάς ἀρετάς. Μετά τήν ἀπόλυσί του ἀπό τό στρατό, καί θέλοντας νά γνωρίσῃ τό μοναχισμό ἐπεσκέφθη τό Ἅγιον Ὄρος(1950). Εἶχε μέσα στήν ψυχή του Τον ΧΡΙΣΤΟΝ καί ἤθελε νά γίνῃ σύντομα μοναχός. Ζῆ στήν Κόνιτσα καί ἠ ψυχή του βρίσκεται στό «Περιβόλι τῆς Παναγίας», στό Ἅγιον ὄρος. Πῆγε στή Μονή Ἐσφιγμένου ὡς δόκιμος μοναχός. 27 Μαρτίου 1954  παίρνει τή ρασοευχή  καί μετονομάζεται Ἀβέρκιος. Ὁ ἀρχάριος μοναχός ταλαιπωρεῖται, παλεύει μέ ὅλους τούς δαίμονες καί τά ἀνθρώπινα Πάθη καί κατορθώνει νά γίνῃ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Ἀρετῆς, Ἡ ἁγάπη του τέλεια, ἡ ταπείνωσίς του ἀπερίγραπτη, ἡ ὑπομονή του ἀνεξάντλητη. τό 1957 κείρεται μικρόσχημος Μοναχός στή Μονή Φιλοθέου. Ἀπό  τό 1958  μέχρι τό 1962 μονάζει εἰς τήν Μονήν  Στομίου Κονίτσης.

Μετά ἀναχωρεῖ γιά τό ΣΙΝΑ. Τό 1964 ἐπιστρέφει στό Ἅγιον Ὄρος καί ἐπί τριάκοντα (30) ὁλόκληρα χρόνια ἀδιαλείπτως προσεύχεται   διδάσκει, θεραπεύει, καί καθοδηγεῖ τό Λαό τοῦ Θεοῦ. Ἀνεδείχθη πράγματι ὁ Ἅγιος Παῒσιος ἐπίγειος Ἄγγελος, οὐράνιος ἄνθρωπος, «ὄντως  θεοφώτιστος, σοφός ὁδηγός καί διδάσκαλος» τῶν πιστῶν. Ἀνεδείχθη ἄριστον ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ, Τύπος τῶν πιστῶν σέ ὅλα,  «ἀναψυχή καί δρόσος». 

Ἐκοιμήθη ἐν Κυρίῳ τό 1994 καί ἐτάφη εἰς τό Ἡσυχαστήριον τοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου στή Σουρωτή Θεσσαλονίκης. ΕΙΘΕ Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ὁ Θεός μου , διά πρεσβειῶν τοῦ Ἁγίου Παϊσίου, νά ἀξιώσῃς καί ὅλους ἐμᾶς, νά μιμηθοῦμε τήν Ἁγίαν του ζωήν καί νά εὑρεθοῦμε μαζί του «εἰς τήν ἀΐδιον ἀνάπαυσιν, ἔνθα ὁ τῶν ἑορταζόντων ἦχος ὁ ἀκατάπαυστος καί ἡ ἀπέραντος ἡδονή τῶν καθορώντων τοῦ  Σοῦ προσώπου τό Κάλλος τό ἄρρητον. Διότι Σύ  εἶσαι τό ὄντως ἐφετόν καί ἡ ἀνέκφραστος εὐφροσύνη τῶν ἀγαπώντων Σε, Χριστέ ὁ Θεός ἡμῶν, καί Σέ ὑμνεῖ πᾶσα ἡ κτίσις εἰς τούς αἰῶνας. ΑΜΗΝ.

«ΚΥΡΙΕ, ΓΛΥΚΥΤΑΤΕ ΜΟΥ Ι Η Σ Ο Υ, Ο ΘΕΟΣ ΜΟΥ,ΕΛΕΗΣΟΝ».

 

«ΩΣ ΘΕΛΕΙΣ ΚΑΙ ΩΣ ΟΙΔΑΣ,ΕΛΕΗΣΟΝ ΗΜΑΣ».

 Κύριε, ὡς Καρδιογνώστης, γνωρίζεις, ποῦ μᾶς ὁδηγεῖ ἡ Παρακοή, γνωρίζεις Τί σωρεύει στήν ψυχή καί τή ζωή μας ἡ ἀστόχαστη συμπεριφορά, ἡ ἀθέτησις τῶν Ἐντολῶν τῆς Ἀγάπης Σου. Ἡ πατρική Σου στοργή μᾶς προειδοποίησε ὅτι σέ κάθε Ἐντολή ὑπάρχει ἔνθετος ἡ Ἀρχή τῆς Ἀνταποδόσεως. Ἡ Κάθε Ἐντολή εἶναι « Ὕλη εἰς τό Αὐτεξούσιον». Μᾶς ἔπλασες, μέ Νοῦν, ὥστε νά διακρίνουμε τό Καλόν ἀπό τό Κακόν, καί μέ Ἐλευθερίαν,  ὥστε ἐκλέγωμε τό ΚΑΛΟΝ καί νά ἀποφεύγωμεν τό ΚΑΚΟΝ. Μᾶς προειδοποιεῖς ὅτι ἡ Τήρησις τῆς Ἐντολῆς μᾶς ἀνταποδίδει, μᾶς χαρίζει τήν ΖΩΗΝ, τήν κοινωνίαν, τήν ἕνωσιν καί ἐπικοινωνίαν μέ ΣΕΝΑ, τόν Κύριον καί Θεόν, τόν Δημιουργόν καί  Εὐεργέτην μας. Ἡ Τήρησις τῆς Ἐντολῆς μᾶς ἀνταποδίδει τήν παραμονή μας εἰς τόν Παράδεισον, μᾶς χαρίζει τήν ἀδιατάρακτον διά Θέας ἀπόλαυσιν τοῦ ἀπείρου  καί ἀρρήτου Κάλλους τοῦ Προσώπου Σου, Κύριε, εἰς μακρότητα ἡμερῶν, αἰωνίως.

Ἡ ἄπειρη Ἀγάπη Σου, Πολυεύσπλαγχνε Κύριε, διά τῶν Ἐντολῶν, μᾶς προειδοποιεῖ ὅτι τό Θέλημά Σου εἶναι, νά γίνουμε Θεοί κατά χάριν, εἶναι ἡ σωτηρία μας, εἶναι νά μένωμεν ἐν τῇ ἀγάπῃ ἑνωμένοι μαζί Σου, ὅτι «ὁ Θεός ἀγάπη ἐστι καί ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ Θεῷ μένει καί ὁ Θεός ἐν αὐτῷ». Μᾶς προειδοποιεῖς ὅτι ἡ ΥΠΑΚΟΗ εἶναι ΖΩΗ, διότι μᾶς κρατάει ἑνωμένους μαζί Σου, ἐνῶ ἡ ΠΑΡΑΚΟΗ εἶναι ΘΑΝΑΤΟΣ, διότι μᾶς χωρίζει ἀπό Σένα, τήν Πηγήν τοῦ Ζῶντος Ὕδατος. Καί μολονότι προγνωρίζωμεν τά ἀγαθά τῆς ΥΠΑΚΟΗΣ καί τά φοβερά δεινά τῆς ΠΑΡΑΚΟΗΣ, θεριεύει μέσα μας τό ΚΑΚΟΝ καί «Οὐ γάρ ὅ θέλομεν ποιοῦμεν ΑΓΑΘΟΝ, ἀλλ᾿  ὅ οὐ θέλομεν ΚΑΚΟΝ τοῦτο πράσσομεν»(Ρωμ. ζ΄19), ὁδεύουμε, ἀπό κακή μας θέλησι, ὁλοταχῶς πρός τήν ἄβυσσον τῆς αἰώνιας Ὀδύνης. Σωρεύουμε στήν Ψυχή καί τή ζωή μας συμφορές, ὁδεύουμε κατά τοῦ κρημνοῦ εἰς τήν λίμνην πρός ἀποπνιγμόν. Σῶσε μας, Κύριε, πρίν εἰς τέλος χαθοῦμε. «Κύριε, σῶσον ἡμᾶς ἀπολλύμεθα»(Ματθ. η΄25). Λυπήσου μας καί ἐλέησέ μας. Ποιός ἄλλος θέλει καί μπορεῖ νά μᾶς λυτρώση ἀπό τίς συμφορές πού σωρεύει εἰς τήν ζωήν μας ἡ ΑΜΑΡΤΙΑ, ἡ ΠΑΡΑΚΟΗ, ἌΝ ὄχι ἐσύ, πού Σταυρώθηκες καί Ἀναστήθηκες, γιά μᾶς;...

 Ἔρχου ταχύ, καί ὡς Θέλεις καί ὡς οἶδας, ἐλέησον ἡμᾶς. Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. Γλυκύτατέ μου Ἱησοῦ, πιστεύω καί ὀμολογῶ, ὅτι Σύ καί Μόνον Σύ εἶσαι ὁ προσωπικός μου ΣΩΤΗΡΑΣ καί Ο ΛΥΤΡΩΤΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΚΟΣΜΟΥ. ΘΕΕ ΜΟΥ, ἄκουσε τήν προσευχή μου, ἄκουσε τίς κραυγές μου, κραυγές ἀπογνώσεως, καί ἔρχου ταχύ καί σῶσε μας, πρίν  χαθοῦμε.  Στά ἄχραντα Χέρια Σου παρατίθημι τήν ψυχή μου καί τό σῶμα μου, Στά ἄχραντα Χέρια Σου παρατίθημι τάς ψυχάς καί τά σώματα ἐκείνων, πού παρακαλοῦν ἐμέ τόν ἀνάξιον, νά προσεύχομαι γι᾿  αὐτούς. Κύριέ μου, Σύ , αὐτός ὁ Πανάγιος καί πανακής ἰατρός, εὐλόγησον πάντας ἡμᾶς. Σύ, ὁ πολυέλεος, καί Πανάγαθος, ἐλέησον  πάντας ἡμᾶς καί ζωήν τήν αἰώνιον χάρισε σέ ὅλους ἡμᾶς! «Ἐλθέ και σκήνωσον ἐν ἡμῖν καί καθάρισον ἡμᾶς ἀπό πάσης κηλίδος καί σῶσον,  Ἀγαθέ τάς ψυχάς ἠμῶν»! Σέ ἱκετεύω, γλυκύτατέ μου Ἱησοῦ, ὡς ΘΕΛΕΙΣ και ὡς ΟΙΔΑΣ, ΕΛΕΗΣΟΝ ΗΜΑΣ καί ἀξίωσέ μας νά Σέ λατρεύωμεν εἰλικρινά, μέ τήν καρδιά μας, «ἐν πνεύματι καί ἀληθείᾳ» ὅτι Σέ Σένα πρέπει πᾶσα δόξα τιμή καί προσκύνησις, συν τῷ Πατρί καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς πάντας τούς αἰῶνας. ΑΜΗΝ.

ΣΤΙΓΜΕΣ ΖΩΗΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΤΙΓΜΕΣ ΤΗΣ «ΕΝ ΧΡΙΣΤῼ»ΖΩΗΣ.

 

ΣΤΙΓΜΕΣ, ΣΤΙΓΜΕΣ ΕΙΝ᾿  Η ΖΩΗ

Σ᾿ αὐτήν ἐδῶ τήν ἄθλια παροικία, μᾶς ἔχει ὁ Θεός ἐγκαταστήσει, μέ ἡμερομηνίαν λήξεως. Μᾶς χαρίζει ὁ Φιλάνθρωπος καιρόν Μετανοίας. Μᾶς καλεῖ νά διορθώσουμε τό ΛΑΘΟΣ τῶν πεπτωκότων.

Καλόν, λοιπόν, εἶναι, πρίν εἰς Τέλος χαθοῦμε, νά ἐννοήσωμεν: «τό βραχύ τῆς ζωῆς» καί τήν ματαιότητα τῶν ἐγκοσμίων πραγμάτων καί τῶν ἀνθρωπίνων ἐπιδιώξεων, καί νά χρησιμοποιήσουμε τόν καιρόν, πού μᾶς χαρίζει ἡ Μακροθυμία τοῦ Κυρίου καί νά διορθώσουμε τό ΛΑΘΟΣ τῶν πρωτοπλάστων. Νά διορθώσουμε τήν προβληματική μας συμπεριφορά, ΔΙΑ ΤΗΣ ΥΠΑΚΟΗΣ ΕΙΣ ΤΟ ΘΕΛΗΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. Νά προσέξουμε δηλαδή τίς στιγμές τῆς ζωῆς μας ἐπί τῆς γῆς, νά εἶναι, ὄντως, στιγμές Ζωῆς. ΚΑΙ ΣΤΙΓΜΕΣ ΖΩΗΣ εἶναι μόνον οἱ Στιγμές τῆς ΥΠΑΚΟΗΣ εἰς τό Θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ἴσως ἀναρωτηθεῖ κανείς · Καί ΠΟΙΟ εἶναι τό Θέλημα τοῦ Θεοῦ; Θέλημα του Θεοῦ εἶναι «ἡ τελεία Ἀγάπη πρός τόν Θεόν καί ἠ ἀγάπη πρός τόν πλησίον, διά τόν Θεόν», εἰς τήν «Πρᾶξιν» τῆς καθημερινῆς μας ζωῆς. «Ἐν ταύταις ταῖς δυσίν Ἐντολές ὅλος ὁ Νόμος καί οἱ Προφῆται  κρέμανται» (Ματθ. κβ΄ 37-40).Καί πρός ἀποφυγήν πάσης παρερμηνείας ἤ παρεξηγήσεως, πάνω ἀπό τόν Σταυρόν Του μᾶς βροντοφωνάζει ὁ Κύριος καί μᾶς λέγει: «Ἐντολήν Καινήν  δίδωμι ὑμῖν ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους», καθώς ἠγάπησα ὑμᾶς ἵνα καί ὑμεῖς ἀγαπᾶτε ἀλλήλους»(Ἰω.αν.ιγ΄34)  Νά ἀγαπᾶτε ὁ ἕνας τόν ἄλλον, ὅπως ἐγώ σᾶς ἀγάπησα, μέχρι Σταυροῦ καί Θανάτου.

Ὁ Εὐαγγελιστής τῆς ἀγάπης μᾶς τονίζει ὅτι« ὁ Θεός ἀγάπη ἐστί, καί ὀ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ Θεῷ μένει καί ὁ Θεός ἐν αὐτῷ» (Α΄Ἰωάν.δ΄16). «Ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ»   μιμεῖται  Τόν ΧΡΙΣΤΟΝ. Περιπατεῖ «ἐν ἀγάπῃ». Ζῆ εὐσεβῶς «ἐν Χριστῷ», ἀγαπᾶ τούς συναθρώπους του, ὅπως ὁ Χριστός, παραδίδει τόν ἑαυτόν Του, γιά τή σωτηρία ὅλων ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν, ἔτσι κι᾿ ἐμεῖς προσφέρουμε τόν ἑαυτόν μας προσφοράν καί Θυσίαν στό Θεό εἰς ὀσμήν εὐωδίας. Καί πραγματικά τότε ὅλες οἱ στιγμές τῆς ζωής ΕΙΝΑΙ, ΟΝΤΩΣ, ΣΤΙΓΜΕΣ ΖΩΗΣ.

 Πραγματικά στιγμές ζωῆς , εἶναι οἱ στιγμές ἐξόδου ἀπό τή Βαβυλῶνα, οἱ στιγμές περισυλλογῆς. Στιγμές ὅπου τό Βλέμμα λέει πολλά καί ἡ σιωπή ἄλλα τόσα. Στιγμές ζωῆς,  ὅπου τό βλέμμα, γίνεται στεναγμός καί δάκρυ εὐγνωμοσύνης στό ΛΥΤΡΩΤΗ.

Κύριέ μου, Γλυκύτατέ μου Ἰησοῦ, μόνον Σύ δίδεις ζωήν, νόημα καί περιεχόμενον στήν ἄχαρη ζωή μας.  Ἔλα    καί  μ ε ῖ ν ε  γρήγορα κοντά μας, καί ἀξίωσε μας, Κύριε, καί στῆσε τή σκηνή Σου ἐντός μας!  Στερέωσε τή σαλεμένη μας μας καρδιά ἐπί τήν πέτραν τῶν Ἐντολῶν Σου, ὅτι Μόνος Ἅγιος ὑπάρχεις καί Κύριος ! Ἀξίωσέ μας νά βαδίζουμε, συνειδητά, εἰς τόν δρόμον τῆς ΥΠΑΚΟΗΣ εἰς τό Θέλημα τοῦ Θεοῦ καί Πατρός, εἰς  τήν Ὁδόν , πού χάραξες μέ τό Πανάγιον Αἷμα Σου! Ἀξίωσέ μας νά συνειδητοποιήσουμε ὅτι μόνον ἀκούοντες καί φυλάσσοντες τόν λόγον Σου, καί μόνον τότε θἆναι οἱ στιγμές τῆς ζωῆς μας Στιγμές, ὄντως, Ζωῆς. Λυπήσου μας, Κύριε, καί ἀξίωσέ μας, ν ο ε ρ ά, νά ἀκολουθοῦμε τά ματωμένα Χνάρια Σου, νά

βρισκώμαστε ἀδιαλείπτως καθισμένοι παρά τούς πόδας Σου καί νά ἀκοῦμε τόν ζωοποιόν Σου λόγον, πού, πιό γλυκός καί ἀπό τό μ έ λ ι,  ρ έ ε ι ἀπό τό Πανάγιον στόμα Σου, πού τρέφει, θεραπεύει καί ζωοποιεῖ τήν ταλαίπωρη ψυχή μας... Ὅπου βρίσκεσαι Σύ, Πανάγιε, ἐκεῖ καί ὁ Παράδεισος, Σύ εἶσαι τό ξύλον τῆς Ζωῆς, εἰς τό μέσον τοῦ παραδείσου. Βάλσαμο  εἶν᾿  ὁ λόγος Σου, ἴαμα , θεραπεία. Ὁ λόγος Σου, Κύριε στήν «Πρᾶξι» μεταβάλλει τίς στιγμές τῆς ζωῆς μας, πραγματικά σέ ΣΤΙΓΜΕΣ ΖΩΗΣ. Στιγμές Προσευχῆς, στιγμές Εὐλογημένες, Στιγμές Εὐχαριστίας. Ὁ λόγος Σου εἶναι Φῶς, γλυκύτητα, θερμαίνει τήν ψυχήν τῶν πιστῶν, νοηματίζει τή ζωή μας καί μᾶς ὁδηγεῖ ἀπό τό κατ᾿  εἰκόνα, εἰς τό καθ᾿ ὁμοίωσιν. Κύριε ἀξίωσέ μας, νά Σέ δοξάζωμεν «περιπατοῦντες ἐν ἀγάπῃ».

Ἀγαπητά μου Παιδιά, δέν εἶναι ὑπερβολή, ἄν πούμε, ὅτι «πήραμε τή ζωή μας λάθος», καί οἱ στιγμές τῆς καθημερινῆς μας ζωῆς, δέν εἶναι Στιγμές Ζωῆς,   ἀλλά ... δυστυχῶς, εἶναι πικρές στιγμές, σκέτο δηλητήριον, εἶναι στιγμές θανάτου. Καί εἶναι καιρός ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ. Ναί ἀφοῦ «πήραμε τή ζωή μας λάθος» εἶναι ΚΑΙΡΟΣ, «Νά ἀλλάξουμε ζωή». ΕΙΝΑΙ ΚΑΙΡΟΣ νά μετά-νοήσουμε εἰλικρινά καί νά παρακαθήσουμε, νοερά, παρά τούς πόδας τοῦ Ἰησοῦ, ἀκούοντες καί φυλάσσοντες τόν λόγον Αὐτοῦ. Νά ἀνοίξουμε τήν καρδιά μας εἰς τόν Χριστόν, νά ἐγκολπωθοῦμε τό Εὐαγγέλιον τῆς ἈΓΑΠΗΣ ΤΟΥ, καί, ἐξερχόμενοι ἀπό τή Βαβυλῶνα(Ἁποκ.ιη΄4.Β΄Κορινθ.στ΄16-18), νά κάνουμε «Πρᾶξι» στή ζωή μας τήν ΑΓΑΠΗΝ τοῦ Χριστοῦ, τότε καί κάθε στιγμή τῆς ζωῆς μας θά εἶναι στιγμή Ζωῆς καί ὅλες οἱ στιγμές τῆς ζωῆς μας θά εἶναι ΣΤΙΓΜΕΣ, ὄντως, ΖΩΗΣ, Στιγμές καθαρῆς καρδιᾶς, ΣΤΙΓΜΕΣ ΘΕΟΠΤΙΑΣ, Στιγμές προσηλώσεως Νοῦ πρός Θεόν. Τότε καί μόνον τότε Οἱ Στιγμές τῆς Ζωῆς μας θά εἶναι Στιγμές προσεγγίσεως τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, Στιγμές ΑΦΗΣ τοῦ ἄκρου τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου Αὐτοῦ ὄπισθεν. Τότε διά τῆς ἀγάπης θά εἶναι ἡ ζωή μας συνεχής Ἀφή, ψαῦσις, ἄγγιγμα ψυχῆς τοῦ ΘΕΑΝΘΡΩΠΟΥ (Μάρκ.ε΄27 ἑξ. στ΄ 56. Ματθ. ιδ΄36.θ΄20 ἑξ. Λουκ.η΄44ἑξ.).